Month: May 2025

Սովորողի անհատական ուսումնական պլան․ 4-րդ ուսումնական շրջան 

Ամառային ճամբար

Անուն, ազգանուն`

Առնո Աղաբաբյան

Ջոկատ՝ 13-րդ
Ջոկատավարներ՝ Գրետա Բակունց, Աչեր Բաստաջյան
Երթուղի՝ 
Երկարօրյա՝ մնում է, չի մնում

Երկարօրյա չեմ մնում:

Ճամբարային աշխատակարգ և  նախագծեր

1-ին կանգառ. մեդիահմտութունների ներկայացում.

Սովորողը ներկայացնում է տարվա ընթացքում իր ձեռքբերած մեդիահմտությունները՝

Աշխատանք word ծրագրով․
Օնլայն կամ ներռեբնած word-ով աշխատելու կարողություն: Տարվա ընթացքում ուսումնասիրած նյութերի վերաբերյալ word-ով փորձեք կազմել առաջադրանքներ/մաթեմատիկական սիմվոլների մուտքագրում , երկրաչափական պատկերների տեղադրում  և այլն։

Այո, մենք շատ ենք աշխատում word ֆայլերով։

* լրացուցիչ աշխատանք (geogebra ծրագրով աշխատելու կարողություն Quizizz.com կամ learning apps.org միջոցով մաթեմատիկական խաղ-վիկտորինայի կազմում):

Իմ պատրաստած թեստը՝ office forms-ով

• Նշված աշխատանքները ավատելուց հետո, նշիր թե որքան ժամանակում աշխատանքը ավարտեցիր: Արդյունքները տեղադրիր «Մաթեմատիկա» բաժնում։

2-րդ կանգառ. Ստեղծագործական աշխատանք։

Սովորողը ներկայացնում է տարվա ընթացքում  մաթեմատիկա առարկայից  իր ամենասիրելի աշխատանքը։ Սովորողը պատրաստում է տեսանյութ կամ ռադիոնյութ։ Տեսանյութը տեղադրում է իր յութուբյան ալիքում, այնուհետև բլոգում՝ ««Մաթեմատիկա ստուգատես» բաժնում։
Ցանկության դեպքում ,աշխատանքը կարող են պատրաստել խմբով։
3-րդ կանգառ: Չափումներ. մակերեսի և պարագծի հաշվում

Սովորողը փնտրում և գտնում է իր շրջապատում քառակուսու և ուղղանկյան տեսք ունեցող առարկաներ: Չափերիզի միջոցով հաշվում  է յուրաքանչյուրի չափումները և հաշվում է յուրաքանչյուրի   մակերեսն ու  պարագիծը։ Արդյունքները տեսաֆիլմի կամ ֆոտոշարի հետ միասին   տեղադրել  «Մաթեմատիկա ստուգատես» բաժնում

Հաշվենք քառակուսաձև սալիկի մակերեսը և պարագիծը, եթե սալիկի կողմը 30սմ է։

P=30×4=120սմ

S=30×30=900սմ քառ․

Այս աշխատնքը կատարեցինք 20 րոպեի ընթացքում

Հովհաննես Թումանյան

Գելը

Շորագյալցի Ավոյի պատմությունից հետո խոսքն ընկավ գիլի ոհմակի (բոլուկի) վրա։

Երկար ձմեռներն ու ապրուստի դժվարությունն են պատճառը, որ գելերը ոհմակ են կազմում,- բացատրում էին գյուղացիք։

Ոռնում են, իրար կանչում, հավաքվում, միանում, որ ուժեղ լինեն թե՛ հարձակվելու և թե՛ հարձակման դիմադրելու ժամանակ։

Ամեն մինը մենակ հեշտ կհաղթվի ձմեռն ու կկորչի, քան թե խմբով, և ամեն մինը մենակ չի կարող էն ճանկել, ինչ որ կճանկի խումբը։

Եվ հավաքվում են հիսունով, հարյուրով, մի քանի հարյուրով։

Սարսափելի բան է գիլի ոհմակը, մանավանդ էդ լինում է ձմեռը, գիլի ամենաքաղցած ժամանակը, երբ շատ անգամ գելը քաղցից կատաղում է։  Երբ ոհմակով մի տեղ կանգնում են հանգստանալու՝ շրջան են կազմում ու էնպես են վեր թափում, որ իրար երես պահեն, չեն հավատում մեկմեկու։ Վախենում են իրար ուտեն։ Բայց ոմանք էլ ասում են՝ նրա համար են էդպես անում, որ իրար տեսնեն ու հարկավոր դեպքում իսկույն նշան տան իրարու, և իբրև թե բոլորը նայում են իրենց գլխավորին։

Գիլի համար մութը, ճամփի դժվարությունը, հեռավորությունը ոչ մի նշանակություն չունեն։

Գելն էնքան արագավազ է, որ մի գիշերվա մեջ երեք–չորս օրվա ձիու ճամփա կկտրի: Իսկ գիլի սրատեսության վրա էսպես մի զրույց կա ժողովրդի մեջ։

Ասում են՝ մի անգամ արծիվն ու գելը վեճի բռնվեցին, թե իրենցից ո՛րն է ավելի սրատես։ Գելն ասավ՝ մի ամպոտ օր ես սարի գլուխն ելա, ամպի միջով մտիկ արի տեսա՝ հեռու մի դաշտում մի սև ցելի (վարած հողի) մեջ մի ակոսում մի սև գառն է նստած։

Արծիվն էլ թե՝ ես էլ երկնքի երեսն ելա, ներքև մտիկ արի, մի ծխնելույզի միջից տեսա կրակի վրա դրած մի պղինձ՝ խուփը վրեն։ Խփան ճեղքիցը նայեցի, տեսա պղնձի միջին կաթը, կաթնի երեսին էլ մի սիպտակ մազ։

Էսքան արագավազ ու սրատես գազան է գելը։ Եվ էս ամենի հետ միասին՝ շատ խորամանկ։

Նա մինչև լավ չիմանա, որ հարձակումն ապահով է, չի հարձակվիլ։ Ուրիշ բան է, եթե սովից խելագար մի գել իրեն կորցրած գցի ափաշկարա վտանգի մեջ․ բայց սովորաբար գելը շատ է զգույշ ու խորամանկ։

Մի գյուղացի էսպես պատմություն արավ։ Ասում է՝ մի տարի թակարդ էի լարել։ Առավոտը վաղ վեր կացա, գնացի տեսա մի գել է ընկել մեջը։ Միայն ոտիցն է ընկել, ու ոտը փշրվել է, սատկել է։ Վեր կալա թակարդիցը հանեցի, էն կողմը գցեցի։ Մինչև գլուխս կախ ես թակարդովն էի եղած, մին էլ տեսնեմ՝ վեր կացավ կաղին տալով փախավ։ Հա՛յ, հայ, հա՛յ, էլ ո՞րտեղ, իրեն տվեց անտառը։ Դու մի՛ ասիլ անտերը ստամեռնուկ տված է եղել։

Գիլի ոհմակն էլ, ձմեռը ճամփա կտրելիս իրար ետևից է գնում- ծլլաշարուկ, ու միշտ ամենից ուժեղն ու փորձվածը առաջին է գնում։ Եվ սա երկու հարմարություն ունի նրանց համար։ Մին, որ առաջի գնացողները ձնի մեջ կոպար (շավիղ) են բաց անում, ետևից եկողների համար բաց–պատրաստ ճամփա է լինում, մին էլ՝ որ ոչ ոք չի կարող իմանալ, թե իրենք քանիսն են եղել։ Եվ էդ է պատճառը, որ ոչ մի որսկան չի կարող ասել, թե էս ոհմակը, որ անցել է, քանի գել է եղել մեջը։

Աստված հեռու տանի, թե ոհմակի աչքովը մի որս ընկավ։ Ուրիշ գազան լինի, թե ընտանի կենդանի, իսկույն չորս կողմից շրջապատում են, ու էլ փրկություն չկա։ Իսկ կճղակավորներին, հատկապես եղնիկներին ու եղջերուներին, քշում են դեպի սառած գետերը, սաոույցի վրա ճղատում ու վրա թափում կամ քշում են դեպի բարոր ժայռերը, ժայռերից թռցնում ու իջնում ներքև լափում։

Ոհմակը վտանգավոր է և մարդու համար։ Եթե բազմություն չեղավ՝ մի կամ երկու մարդից ոհմակը չի վախենալ, թեկուզ հրացան ունենան։ Մինչև անգամ հրացանն ավելի վտանգավոր է։ Հրացան արձակես թե չէ, իսկույն կհարձակվեն։ Հիմի կասեք՝ հապա ինչի՞ց է վախենում գելը։

Էս մասին գյուղացիք մի քանի պատմություն արին։

1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դո՛ւրս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
   կհաղթվի
   երբ
   ամպոտ
   բարոր
   
   
2. Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները:
   ա/կարճ  երկար

բ/թույլ    ուժեղ

գ/մոտ     հեռու
դ/ցածր   բարձր

• Ասացվածքների երկու մասերը միացրո՛ւ և գրի՛ր դեմ դիմաց:
  ա/Մինչև ճշմարիտը գա, ———սուտը աշխարը կքանդի——————————————

բ/Քեզ համար քնում ես,  —ուրիշի համար երազ տեսնում———————————————

գ/Մեծին հարգիր,  ———որ մեծանաս —————————————————

դ/Լավ բան ասա,  ———որ լավ բան լսես—————————————————
որ մեծանաս
որ լավ բան լսես
ուրիշի համար երազ տեսնում
սուտը աշխարհը կքանդի

• Ի՞նչ է նշանակում տեքստում հանդիպող ստամեռնուկ բառը:
  ձեվ տափել իփրդե մահացել ես
  
• Տեքստից դո՛ւրս գրիր հոգնակի  թվով գործածված չորս բառ:
  ձմեռներ, գելեր գյուղացիք, գնացողներ

• Դո՛ւրս գրիր տեքստում ընգծված բառերը՝ դիմացը գրելով, թե  որը ի՞նչ խոսքի մաս է:
  գելերը-գոյական
  սրատես-ածական
  երկու-թվական
  անցնել-բայ
• Ո՞րն է տրված նախադասության ենթական:
  Շորագյալցի Ավոյի պատմությունից հետո խոսքն ընկավ գիլի ոհմակի (բոլուկի) վրա։
  ա/Ավոյի
  բ/խոսքն
  գ/ոհմակի
  դ/գիլի

• Տեքատի ընդգծված պարբերության մեջ քանի՞ նախադասություն կա.
  ա/հինգ
  բ/չորս
  գ/վեց
  դ/յոթ

• Այն ի՞նչն է, այն ի՞նչը.
  Թև ունի, թռչուն չէ,
  Միջատ է, մրջյուն չէ,
  Աշխատում է օրնիբուն
  Բերքը տաիս է մարդուն:
                                    —————մեղու———————

1. Նախադասություններն ըստ բնույթի լինում են.
   ա/երկու տեսակ
   բ/հինգ տեսակ
   գ/երեք տեսակ
   դ/չորս տեսակ
2. Ինչո՞ւ  են գայլերը ոհմակ կազմում:
   Որ պաշպանած լինեն

1. Ինչպիսի՞ կենդանի է գայլը(բնութագրի՛ր տեքստի բառերով):
   արագ է
   ուժեղ է
   խորամանկ է
   
   
2. Ինչպե՞ս է շարժվում ոհմակը ձմռանը:
   գայլերը քայլում են ծլաշարուկ իրար հետևվից
   
   
3. Ինչո՞ւ է վտանգավոր գայլը մարդու համար:
   Որովհետև նա կարա շատ ուժեղ վնասել մարդուն

1. Ուրիշ ի՞նչ գիտես գայլերի մասին:
   նրանք մեծ են և շատ սուր ատմներ ունեն։
   

Հայկի սերունդներից Արտաշեսն էր թագավորում Հայաստանում: Զորավոր էր նա իր նախնիների պես, և Վահագն աստվածն էր վիշապաքաղ  հովանավորում նրան: Այդ ժամանակ էլ Հայաստանի վրա հարձակվեցին հարևան Ալանաց երկրի զորքերը, ովքեր գրավել էին Վրաստանի մեծ մասը/Վրաց աշխարհ/ ու շարժվում էին դեպի հարավ:

Թշնամու դեմն առնելու համար Արտաշեսը հավաքում է իր զորքերը և ելնում պատերազմի։ Ալանները հայոց զորքերի ճնշումից փոքր-ինչ հետ են նահանջում, անցնում Կուր գետը և բանակ դնում գետի հյուսիսային ափին։ Արտաշեսն էլ հետապնդելով նրանց, իր զորքով գալիս, բանակ է դնում Կուրի հարավային ափին։ Հայոց և ալանների զորքերի կռվի  ժամանակ ալանների արքայազնը գերի է ընկնում Արտաշեսի ձեռքը։ Ալանների թագավորը ստիպված հաշտություն է խնդրում։ Նա պատգամավորներ է ուղարկում Արտաշեսի մոտ, խոստանալով այն ամենը, ինչ Արտաշեսը կամենա,խոստանում է որ դրանից հետո ալանները այլևս չեն հարձակվի Հայոց աշխարհի վրա։ Արտաշեսը հրաժարվում է պատանի արքայազնին վերադարձնել։ Երբ այդ մասին իմանում է արքայազնի քույրը, ալանների չքնաղ արքայադուստր Սաթենիկը, որ գտնվում էր հոր մոտ, նրա բանակում, գալիս կանգնում է Կուր գետի ափին գտնվող մի մեծ բլրի վրա և թարգմանիչների միջոցով ձայն է տալիս Արտաշեսին, որ բաց թողնի իր եղբորը, որպեսզի հավերժական թշնամանք չլինի այս ազգերի միջև ու արյուն չթափվի:

Արտաշեսը լսելով այս իմաստուն խոսքերը, գնում է գետափ և տեսնելով չքնաղ արքայադստերը, սիրահարվում է և ցանկություն է ունենում ամուսնանալ նրա հետ: Իր դայակին ասում է, որ շատ լավ կլինի եթե ամուսնանա Սաթենիկի , համ էլ երկու երկրները կբարիշեն:

Մարդիկ են ուղարկում Ալլաների թագավորի մոտ, որ կնության առնեն աղջկան, բայց թագավորը մերժում է, ասելով, որ Արտաշեսը չունի այն բյուրավոր գանձերը, որ իր աղջկա դիմաց կարողանա տալ: Այդ ժամանակ էլ Արտաշեսը իր ձին հեծում է ու պարանը գցելով Սաթնիկի մեջքից, փախցնում է նրան ու բերում Հայող աշխարհ:

 Մեծ ու շքեղ հարսանիք հրավիրում, հետը ամուսնանում։ Հարսանիքի ժամանակ, ըստ արքայական սովորության, երբ Արտաշեսն իբրև փեսացու մտնում է դահլիճը՝ գլխին ոսկե դրամներ են շաղ տալիս, իսկ երբ Սաթենիկն է մտնում՝ մարգարիտներ են գլխին թափում։

Բոլոր հայոց և ալանաց քաջերն էին հավաքված այնտեղ մենամարտում երգով ու պարով: Ալանաց թագավորն ու պատանի թագաժառանգը ժպտում էին երջանիկ:
Սաթենիկից ծնվում է Արտավազդը և ուրիշ զավակներ:

Հայկական հին զրույցը պատմում է, որ շատ տարիներ առաջ, Արտաշես Մեծը, Հայաստանի թագավորը, որը երկրին փառք, բարգավաճում ու լիություն էր նվիրել, հիմա հայրենիքից հեռու մահանում էր՝ թախիծը և հայրենիքի կարոտը սրտում: Լացով ու հառաչանքով նա հրաժեշտ էր տալիս իր հայրենի հողին ու չէր կարող պատկերացնել, թե ինչ ապագա է նրան սպասում: Եվ մարդիկ, իմանալով նրա մահվան մասին, իրենց մազերն էին պոկում գլխներից ու դառը լացում էին մայրաքաղաքի պատերի տակ: Միայն Արտաշեսի զավակը՝ արքայազն Արտավազդը, ոչ մի կաթիլ արցունք չթափեց: Նա միայն քմծիծաղ տվեց ու դժգոհությամբ բացականչեց.

— Նա հեռանում է մեզնից ինձ էլ թողնում է փլատակներ, ինչպե՞ս կառավարեմ ես փլատակների վրա:

Մահացող արքան լսեց այդ խոսքերը ու օրհնանքի տեղը նրան անեծքներ ուղարկեց:

— Անիծում եմ, որ Արարատի մութ քարայրի պատերը փուլ գան քո գլխին որսի ժամանակ, անիծում եմ, որ այլևս արևի լույսը չտեսնես:
Թագավոր  դառնալուց հետո Արտավազդը վտարեց երկրի սահմաններից դուրս իր բոլոր եղբայրներին ու քույրերին և իրեն շրջապատեց դաժան ու անսիրտ մարդկանցով : Երկիրը վատ վիճակում հայտնվեց նոր արքայի անարդարություններից: Մի անգամ Արտավազդը պատրաստվեց որսի գնալ: Քարայրի վրայով կամուրջը անցնելուց հետո նրա ձին հանկարծ սայթաքեց, ընկավ անդունդը ու ձիավորի հետ միասին անհետացավ հավերժ: Անցան տարիներ ու հաջորդ թագավորը՝ Տիգրանը, իմացավ գիտուն մարդկանցից, որ չար Արտավազդը երկաթյա շղթաները ձեռքերին բանտարկված է լեռան խորը քարայրներից մեկում:
Արդեն երկու հազար  և ավելի տարի է, որ նա փորձում է ազատվել իր շղթաներից: Կատաղի շները կրծում են այդ շղթաները, որոնք օրեցօր թուլանում են: Բայց այն րոպեին, որ շղթաները պիտիարձակվեին, գալիս են դարբինները, շներին դուրս են քշում ու նորից են ամրացնում բարակած երկաթները Արտավազդի ձեռքերի վրա:

Ասում են, որ եթե հանկարծ Արտավազդը ազատվի իր շղթաներից ու դուրս գա իր բանտից, ամբողջ աշխարհում կտիրեն չարը ու անարդարույունը: Միայն դարբիններն են իրենց աշխատանքով՝ ամեն օր երկաթին խփելով պահում աշխարհը քանդվելուց ու չեն թողնում Արտավազդը ազատվի:

2025 թվականի դրությամբ Երևանի մետրոպոլիտենն ունի 10 կայարան, որոնք տեղակայված են մեկ երկկողմանի գծի վրա (ինչպես նաև «Չարբախ» – «Շենգավիթ» միակողմանի մաքոքային ճյուղ), գծի ընդհանուր երկարությունը 13,4 կմ է։

Գործող գծերի երկարությամբ աշխարհում զբաղեցնում է 169-րդ տեղը, նախկին ԽՍՀՄ մետրոպոլիտենների համակարգերում՝ 14-րդը, իսկ Անդրկովկասում` 3-րդը։

Подготовьте презентацию, видео или аудиоролик «О себе». Ваши работы должны содержать фотографии, картинки, ссылки и т.д.

Вопросы:

1. Напишите ваше имя и фамилию.
   Арно Ахабабян
2. Сколько вам лет?
   9
3. В каком классе вы учитесь? В какой школе?
   4.2 мхитар себастаци
4. Какой ваш любимый предмет в школе? Почему?
   спорт там весело
5. Расскажите о своей семье.
   у меня есть мама папа сестра и брат: мой брат в 9 класе а сестра в первом: мои мама и папа очень добрые
6. Есть ли у вас домашнее животное? Какое ваше любимое животное? Расскажите о нем.
   уменя есть собака
   моё лубимое животное ета слон
   они очень весолие и талантливие
7. Расскажите о своих друзьях.
   мой лучший друг ето Ваге он очень быстрий и силний
8. Какой ваш любимый вид спорта?
   футбол
9. Какие книги вы любите читать? Ваша любимая книга.
   роальд даль Чарли и шоколадная фабрика
   мая лубимая книга ето Чарли и шоколадная фабрика
10. Участие в флешмобах.
    нету
11. Рубрика «Русский язык» /ссылка/

Когда был град, ослик всегда прятался. Больно было! В тот град он тоже спрятался, но вдруг подумал: «Да, я сижу в домике, и мне не больно, но домику ведь больно. Надо его спрятать».
Ослик полез на крышу и закрыл домик зонтиком.

Всё хорошо! — сказал он.
Но вдруг опять подумал: «Теперь мне не больно, домику не больно, но зонтику, наверное, больно. Как же быть?».

Глупый ослик, — заворчал медвежонок, — всех от града никогда не спрячешь. Кому-нибудь да будет больно.

Если так, — сказал ослик, — пусть будет больно мне. И он сделал над зонтиком крышу и стал бегать по ней — защищать её от града. Наконец град кончился. Медвежонок пожал ослику ушко и сказал:

Ты очень добрый…

Что ты, что ты! — замахал на него ослик ушами. — Просто мне всех жалко.

1.Ответьте на вопросы

1.Почему ослик прятался от града?
потомушто ему было бльно

2. Почему ослик решил защитить дом, а потом зонтик?
   потпомушто он добрий
3. Что говорил о нём медвежонок?
   он сказал что он добрий
4. Какое решение принял ослик?
   он принял на себя всю боль
5. Изменилось ли мнение медвежонка об ослике?
   да

2. Вставьте пропущенные буквы.
Зонт.
Я раскрою над собой
Зонт, как небо, голубой
Дождь увидит — удивится.
И сейчас же прекратится.

3.Измените слова по образцу. Как изменилось значение слов?
О б р а з е ц: уж-ужи;
Еж, уж, лужа, груша, нож, ландыш, малыш, крыша, чиж.
ежи ужи лужи груши ножи ландыши малыши крыши чижи

4. Впишите пропущенные буквы.
Земля всю осень мокла.
А нынче утром встал
И вижу я — на стеклах
Мороз нарисавал
Траву, деревйя, гора
И разные узоры .
Дивлюсь такому чуду,
Беру свою тетрадь —
Я у Мороза буду
Учитися рисовать!

Домашнее задания: «Град» читать, рассказывать

Давным-давно осёл, как рассказывает сказка, пел лучше всех.
Однажды собрались все звери на свете. И лев, который был у них царём,
спросил:

-Кто из вас самый красивый?

-Я, йя! — сразу закричал осёл.

-Хорошо, ты самый красивый. А кто же самый сильный?

-Я, йя! — закричал осёл, раньше чем остальные звери успели раскрыть
рты.

-Ладно, — сказал лев. — А кто здесь самый глупый?

-Я, йя, йя! — быстро заревел осёл, испугавшись, как бы его не опередили.
Все звери так и покатились со смеху, а бедняга осёл со стыда потерял свой красивый голос.
С тех пор он только и умеет реветь:

-Я, йя, йя!

1.Вопросы и задания

1. Каким был осёл?
   глупым и торопливым

2. О чём спросил лев и что ответил ему осёл?
   он спрасил кто из вас самый красивий он сказал Я, йя!
   кто из вас самый сильный он сказал Я, йя!
   кто из вас самый глупый он сказал Я, йя!
3. Почему осёл перестал петь?
   со стыда
4. Объясните выражения: «не успели раскрыть рты», «покатились со смеху».
   Составьте с этими выражениями предложения.
   он ни успел раскрыть рот как ктото ответил за него:
   ктото сказал очень смешной анекдод и все покатились со смеху:
   

2. Впишите нужные буквы:
Лев самый красивый и сильный .
Осёл самый глупый и смешной .
Звери в лесу живут дружно и весело

3. Напишите правильно слова

Ой! – кричат вокруг хозяйки. –
В огород забрались “чайки”.

Течёт бурная “река”.

Мишка плачет и ревёт,
Просит пчёл, чтоб дали “мёд”.

4.Прочитайте начало сказки и озаглавьте её. Придумайте концовку и запишите.
Злой кот и бедные мышки
Жили-были мыши. И вот совсем не стало им житья от кота. Что ни день, то одну, то двух съест.
Собрались мыши и стали думать, как от кота спастись они зделали очень маленкий домик и больше не выхадили из дома:

Домашнее задание: «Как осел петь перестал» читать, рассказывать